داغ ترین ها:

اخبار و رویداد ها

news photo

همه آنچه می‌خواهید از جشنواره فرهنگی بدانید/ توضیحات دکتر فراهانی

ایران آنلاین / محمدرضا فراهانی معاون دانشجویی و فرهنگی وزارت بهداشت و دبیر هشتمین دوره این جشنواره در گفت‌وگو با روزنامه «ایران» درباره چگونگی شکل گرفتن تعامل هنرمندان با جشنواره و ضرورت برگزاری چنین جشنواره‌ای صحبت کرده است.

در حالی که کثرت جشنواره‌های مختلف فرهنگی و هنری، لزوم برگزاری هر کدام از آنها را با سؤال مواجه کرده است شاید نخستین برخورد هر کس با خبر برگزاری جشنواره فرهنگی وزارت بهداشت همین چرایی باشد. اینکه برگزاری این جشنواره چه دستاوردی دارد و اصولاً ورود پزشکان و دانشجویان رشته‌های مختلف بهداشتی و پزشکی به مقوله هنر چه اهمیتی دارد؟
دکتر محمدرضا فراهانی: در دوره‌های مختلف، حوزه‌های متفاوت مبنای توسعه و پیشرفت یک جامعه عنوان شده اند. گاهی سیاست و گاه اقتصاد و... زیربنای تعالی یک جامعه عنوان می‌شود. اعتقاد ما این است که فرهنگ زیربنای توسعه در هر حوزه‌ای است و همه فعالیت‌های ما متأثر از حوزه فرهنگ است. به همین جهت پرداختن به فرهنگ امری ضروری و حتمی است. از سوی دیگر فرهنگ غالب بر جامعه الزاماً فرهنگ متعالی نیست و قله مدنظر ما در حوزه فرهنگ فراتر از آن چیزی است که در جامعه می‌شناسیم. بنابراین همیشه باید از نقطه فرهنگ موجود به سمت فرهنگ متعالی که همان ایده‌آل‌های هویت ملی و مذهبی ماست حرکت کنیم.این حرکت موجب پویایی و زنده ماندن هر جامعه می‌شود و در هیچ دوره‌ای از این واقعیت نمی‌توان فرار کرد. هنر جزو مؤلفه‌های فرهنگی محسوب می‌شود و زبان هنر در ارتقای فرهنگی می‌تواند بسیار کارآمد باشد. وجه تأثیرگذار زبان هنر اسباب توجه به این بخش در هر حوزه‌ای است. افرادی که روحشان با هنر درآمیخته است قطعاً کیفیت زندگی بهتری خواهند داشت و جامعه مترقی‌تری خواهند ساخت. از این جهت در سال‌های اخیر بخصوص در دولت یازدهم تلاش‌های ما در بخش فرهنگ و هنر مضاعف شده و سعی‌مان بر این بوده است که کارآمدی بیشتری داشته باشیم.

محتوای آثار مرتبط با حیطه درمان و اطلاعات پزشکی در تخصص جامعه پزشکی است و فرم و بیان هنری در تخصص هنرمندان. بهتر نیست فضای تعامل بین این دو طیف ایجاد شود و این اطلاعات از طریق هنرمندان با زبانی گویاتر به مخاطب منتقل شود؟
جشنواره از دو بخش تشکیل شده است. بخش آزاد که زیربنای فکری و نظری آن مسائلی است که در پاسخ به سؤال اول درباره آن توضیح دادم. یک بخش دیگر که در جشنواره امسال بسیار هم پررنگ به آن توجه کرده‌ایم فرهنگ سلامت است. دلیل آن هم این است که بایدها و نبایدهای پزشکی که لازم است به مردم منتقل و در فرهنگشان متجلی شود، زمانی می‌تواند ضریب نفوذ بیشتری داشته باشد که با هنر آمیخته شود و از زبان هنر استفاده کنیم. ما در این جشنواره تمام دانشجویان این حوزه را مخاطب خود قرار داده‌ایم و از آنها درخواست کردیم تا در قالب‌های مختلف هنری اطلاعات پزشکی را به مخاطب منتقل کنند.این اعتقاد شما که بخواهیم از هنرمندان استفاده کنیم و به شکل حرفه‌ای به این مباحث بپردازیم در جشنواره فیلم سلامت تجلی پیدا کرده است و آثار فیلمسازان حرفه‌ای در این بخش دیده می‌شود. دانشجویان و استادان و کارکنان دانشگاه علوم پزشکی خودشان در حوزه پزشکی کار کرده‌اند و درک عمیقی از حوزه خودشان دارند اما ممکن است قابلیت انتقال آن را به دیگران نداشته باشند؛ با وجود این اگر به آنها فرصت بدهیم تا به این حوزه ورود کنند و بتوانند در طول زمان حرفه‌ای عمل کنند ممکن است آثاری تولید کنند که در شرایط معمول هنرمندی نتواند آن را خلق کند. گاهی اوقات ما با این کارها یک ایده، نظریه و گزاره‌ای را مطرح می‌کنیم که بعدتر حرفه‌ای‌های این حوزه می‌توانند آن ایده‌ها و گزاره‌ها را پخته‌تر کنند و نمود کاملتری از آن را در تولیدات حرفه‌ای هم ببینیم.الان در دنیای مدرن هم این رویکرد وجود دارد که بواسطه یک فراخوان ایده و داستان مصور دریافت می‌شود و این مواد اولیه پخته می‌شود و توسط آدم‌های حرفه‌ای به صورت حرفه‌ای‌تر در قالب یک محصول فرهنگی بروز و ظهور پیدا می‌کند. در ادامه پاسخ به سؤال اول شما شاید با مثالی گویاتر باشد. سال گذشته یک خانم دانشجوی پزشکی به‌عنوان بازیگر برتر جشنواره انتخاب شد.ایشان اعلام کرد که در زمان انتخاب رشته بین بازیگری و پزشکی تردید داشته و بشدت علاقه‌مند به حوزه هنر بوده است اما به خاطر علاقه‌مندی خانواده، پزشکی را انتخاب کرده است. او که از این انتخاب خرسند بود خود در آیین اختتامیه جشنواره اعلام کرد که آن زمان فکر می‌کرد که باید هنر را فراموش کند اما این جشنواره فرصتی برای پاسخگویی به بخش دیگری از علاقه‌مندی‌اش را فراهم و در حوزه تئاتر تندیس جشنواره را دریافت کرد. او بعد از دریافت جایزه اعلام کرد که خوشحالی‌اش در این لحظه بیشتر از زمانی است که از قبولی‌اش در رشته پزشکی خبردار شده است.

این اتفاق نشان می‌دهد که جشنواره در ایجاد نشاط بین دانشجویان موفق عمل کرده و اطمینان داشته باشید با این خوشحالی و نشاط به طور حتم کیفیت زندگی‌شان ارتقا می‌یابد و به تبع آن به سلامت جامعه کمک می‌کند؛ یعنی علاوه بر اینکه دانشجو کیفیت زندگی بهتری پیدا می‌کند در ارائه خدمات پزشکی و بهداشتی به مردم هم مؤثر خواهد بود.مسلماً اخلاق بهتر و احساسات لطیف‌تر و درک بهتر از جامعه به کیفیت ارائه خدمات هم کمک می‌کند. در جمع‌بندی نهایی باید بگویم که با برگزاری شایسته جشنواره هم اعتلای فرهنگی و هنری داریم و هم کیفیت زندگی دانشجوها ارتقا پیدا می‌کند و باعث می‌شود خدمت بهتری به مردم ارائه بدهند.

در شرایطی که در بخش‌های مختلف هنری حتی هنرمندان هم در انتقال پیام به مخاطب ضعف‌هایی دارند، ارزیابی شما از آثار شرکت‌کنندگان در این جشنواره چیست و این تولیدات چقدر در انتقال مفاهیم سلامت عملکرد موفقی دارند؟
یکی از منتخبان جشنواره دو سال قبل را در حوزه فیلم‌های مستند حمایت مالی کردیم و فیلمی درباره فرآیند آموزش دانشجویان پزشکی تهیه شد. از لحظه ورود آنها به دانشگاه، ایده‌آل‌ها و آرمان‌های آنها تا مراحل بالاتر و دریافت تخصص، این فیلم آنقدر گویا و تأثیرگذار بود که هم از سوی صدا وسیما درخواست پخش داشت و هم جایزه جشنواره عمار را دریافت کرد و هم در بخش دانشجویی جشنواره فیلم سلامت برگزیده شد.اطمینان دارم اگر یک فیلمساز برجسته می‌آوردیم و احساسات دانشجویان را برای او تعریف می‌کردیم و می‌گفتیم که چه می‌خواهیم شاید حاصل کار به تأثیرگذاری این فیلم نبود. چرا که فیلمساز این اثر، تمام این روند را تجربه کرده بود. این فیلم حتی در دانشگاه‌ها هم اکران شد. اما ما برای اینکه آثار در جشنواره هم دیده شود آثار منتخب به صورت حضوری دیده و داوری می‌شود.امسال برای نخستین بار در پردیس تئاتر تهران که تمام سالن‌هایش بسیار حرفه‌ای ساخته شده است پذیرای حدود 1500 دانشجو از سراسر کشور هستیم. امسال سال اولی است که جشنواره را این گونه برگزار می‌کنیم و در واقع آزمون و خطاست و باید محک بزنیم که به لحاظ فیزیکی آیا ظرفیت آن را داریم که سال‌های بعد بتوانیم جشنواره را عمومی کنیم و همه مردم این آثار را ببینند.

دلیل انتخاب پردیس تئاتر تهران به‌عنوان کاخ جشنواره چیست چرا مرکزی را که امکان دسترسی راحت‌تری برای علاقه مندان داشته باشد برای برگزاری جشنواره لحاظ نکردید؟
جشنواره بخش‌های مختلفی دارد و بخشی از آثار قرار است اجرای زنده داشته باشند و حتی آثار شرکت‌کننده در حوزه هنرهای تجسمی راستی آزمایی می‌شوند و نمونه‌ای از کار مقابل داورها اجرا خواهد شد. باید مکانی را انتخاب می‌کردیم که همه این امکانات را داشته باشد.باعث تأسف است که در مرکز تهران مجموعه‌ای با این مشخصات وجود ندارد. سال گذشته حوزه هنری مرکز برگزاری جشنواره بود اما آنجا هم فضای فیزیکی محدود بود. پردیس تئاتر تهران گزینه مناسبی است و امکانات بسیاری دارد ضمن اینکه همجواری با فرهنگسرای خاوران یک امتیاز دیگری برای این مجموعه است و کلاس‌های آموزشی جشنواره در آنجا دایر خواهد بود.اتفاقاً بر خلاف تصور عمومی مبنی بر طولانی بودن مسیر و قابل دسترس نبودن مرکز ، در فاصله زمانی کوتاهی از نقاط مختلف شهر می‌توان به این مکان آمد. خیابان‌ها و فضای اطراف هم باز است و اطمینان دارم این مکان در آینده بخوبی جا خواهد افتاد.

گستردگی طیف مخاطبان در این دوره، لابد بر حجم آثار ارائه شده هم بی‌تأثیر نبوده است.

بله. در این دوره با وجود اینکه حوزه‌ها را تخصصی کردیم و یکسری بخش‌ها از جمله نشریات و فضای مجازی را از این جشنواره جدا کردیم و فقط 5 حوزه فیلم و تئاتر و هنرهای تجسمی و ادبیات و موسیقی باقی ماند اما جشنواره امسال رکورد زد. در قسمت عکس 18 هزار عکس رکورد غیرقابل پیش‌بینی بود. البته ما دنبال رشد کمی نیستیم و بیشتر رشد کیفی آثار و اینکه اعضای هیأت علمی و دانشجویان بیشتری در حوزه فرهنگ کار کنند برای ما نوید بخش است.این حجم علاقه‌مندی مثبت ارزیابی می‌شود و برایمان خوشایند است. بخصوص در حوزه فرهنگ سلامت که دو سال است به جشنواره اضافه شده است و امسال رشد انفجاری داشت و به این حوزه توجه بیشتری شد که ماحصل آن به طور قطع تأثیر در رشد ارتقای سلامت مردم خواهد بود.حضور چهره‌های شناخته شده هنری در شوراهای تخصصی جشنواره از مجید انتظامی و فریدون شهبازیان در عرصه موسیقی تا هوشنگ مرادی کرمانی در شواری تخصصی ادبی نشان می‌دهد که این دوره از جشنواره فضای جدی‌تری دارد.به چند دلیل تلاش کردیم در حد توان از بزرگان این عرصه دعوت به همکاری داشته باشیم. اول اینکه داوری‌ها استحکام داشته باشد و در این زمینه حرف و حدیثی نداشته باشیم. با توجه به فضایی که بعد از جشنواره فیلم فجر ایجاد شد تلاش کردیم داوری حرفه‌ای باشد اگر چه رقابت در این جشنواره بین چهره‌های حرفه‌ای نیست و همه آماتور هستند اما به هر حال قضاوت عادلانه برای تمام کسانی که مشغول رقابت هستند دلگرم‌کننده است. خوشحالم که چهره‌های شاخص هنری با وجود مشغله‌ها با روی باز و گشاده از پیشنهاد و درخواست ما حمایت کردند. فعالیت‌هایی که وزارت بهداشت و درمان طی سه و سال نیم گذشته داشته مزید بر اعتماد هنرمندان و قبول این درخواست شد.خوشبختانه نگاه معتمدانه اهالی فرهنگ به آقای هاشمی به ما هم کمک کرد. این ترکیب و هیأت داوری به اتقان جشنواره کمک می‌کند. در هشتمین دوره این جشنواره برای نخستین بار استادان، دانشجویان، کارکنان و جامعه پزشکی مخاطبان جشنواره هستند و جغرافیای مخاطبان از 200 هزار نفر به 6 میلیون نفر افزایش پیدا کرده است با این حجم جشنواره اعتبار و اتقان بیشتر داوری را می‌خواهد. ضمن اینکه این ترکیب به دانشجویان ما امید می‌دهد و انگیزه و نشاط ایجاد می‌کند تا کار را جدی‌تر ببینند.استقبال از حضور داریوش ارجمند در جشنواره سال گذشته ما را مصمم کرد که این تعامل بین هنرمندان ایجاد شود. علاوه بر این طی سال گذشته رضا کیانیان دعوت ما را قبول کردند و با حضور در کانون‌های حرفه‌ای ما در جاهای مختلف برای گروه‌های تئاتر کلاس گذاشتند. فضای خوبی ایجاد شده است و تعامل با هنرمندها به توسعه اهدافی که ما در جشنواره داریم کمک می‌کند.

این رویداد فرهنگی و تعامل شکل گرفته بین هنرمندان تا چه میزان در ترمیم شکاف ایجاد شده بین جامعه هنری و جامعه پزشکی مؤثر خواهد بود بخصوص بعد از حواشی ایجاد شده پس از درگذشت عباس کیارستمی و موضع‌گیری هنرمندان نسبت به این اتفاقات.
ما در ابتدای این دولت اعلام کردیم که 20 درصد مؤلفه‌های مؤثر بر حوزه سلامت در اختیار وزارت بهداشت و درمان است و خیلی از مسائل به فرهنگ جامعه باز می‌گردد یعنی اگر فرهنگ سلامت در جامعه نهادینه شود خیلی از مشکلات حل خواهد شد.  بزرگترین چالش حوزه سلامت در دهه اخیر و آینده بیماری‌های غیرواگیر مثل دیابت و فشار خون و... است. از علل اصلی تمام این مشکلات تغذیه نادرست و عدم تحرک است و این یعنی بخشی از سبک زندگی مردم ما غلط است و اصلاح آن با پیام‌های مستقیم امکانپذیر نیست. برای اینکه یک پیام بهداشتی تأثیر روانی روی جامعه بگذارد و بر باور مردم بنشیند و در رفتارشان متجلی شود حتماً حوزه هنر باید به کمک وزارت بهداشت و درمان بیاید.از همین رو از ابتدای دولت یازدهم وزارت بهداشت و درمان دست یاری به سوی هنرمندان دراز کرد و جامعه هنری بخوبی به این درخواست پاسخ مثبت داد. الان ما در وزارتخانه، شورای فرهنگ سلامت داریم که برخی از دوستان هنرمند حضور فعالانه دارند و ارتباطات بسیار خوبی هم با آقای هاشمی وزیر بهداشت دارند. بزرگانی از حوزه هنر سفیر سلامت هستند و به ما کمک می‌کنند.من فکر نمی‌کنم در هیچ دورانی بعد از انقلاب اینقدر تعاملات دو سویه با هنرمندان ایجاد شده باشد و این اعلام نیاز به هنرمندان برای تأمین سلامت مردم در هیچ دوره‌ای اینقدر به صراحت اعلام شده باشد. در خصوص مرگ عباس کیارستمی هم کمیته مورد نظر نظراتشان را مطرح کرد. به اعتقاد من اتفاقات مورد اشاره شما موجی بود که از آن گذشتیم./ روزنامه ایران

تاریخ انتشار: ۲۱ اسفند، ۱۳۹۵
۰۳:۵۴ - ۹۸/۰۵/۰۱